5S İŞ YERİ ORGANİZASYONU
♛5 S NEDİR?
5S yöntemi (Seiri, Seiton,
Seiso, Seiketsu, Shitsuke), 1950 yılında Japonya’da ortaya çıkmıştır. Kaliteli
bir çalışma ortamı oluşturmak ve bu ortamın sürekliliğini sağlamak için
geliştirilen bir tekniktir. Çalışma koşullarını performans, konfor, güvenlik ve
temizlik açılarından en iyi hale getirme amacı taşır. Bu yöntem her türlü
işletmenin, en küçük ayrıntıları dahi denetlemesine imkan sağlar. Ülkemizde
ise 5S tertip düzen sistemi olarak bilinmektedir.
♛NEDEN 5S KULLANILMALIDIR?
·
Kontrol dışı proseslerden kaynaklanan israfların ortadan kaldırmak için,
·
Makine, ekipman, malzeme ve stokların yerleşim yeri ve pozisyonunun kontrol
altına alınması ve
·
Kritik proses parametrelerinin düzenli olarak kontrol altında tutulabilmesi
için gereklidir.
♛ 5S ADIMLARI NEDİR?
🔍Seiri (Ayıklama)
Gerekli olan ve elimizde tutmamız gereken şeyler ile gereksiz olan ve
atmamız gereken şeyleri birbirinden doğru şekilde ayırt etmeliyiz. Ardından
gereksiz olandan kurtulmalı ve gerekli olanı kullanım sıklığına göre
yerleştirmeliyiz.
🔍Seiton (Düzenleme)
Elimizde tutmaya karar verdiğimiz şeyleri ihtiyaç duyulduğunda kolayca
bulabilmek ve kullanabilmek için yaptığımız düzenlemelerdir.
🔍 Seiso (Temizleme)
Her yeri temizce süpürmek, her şeyi temiz tutmak, istemeyen her türlü
nesneyi çalışma ortamından uzak tutmaktır. Her zaman denetime hazırlanıyormuş
gibi temiz olmalıyız.
🔍Seiketsu (Süreklilik)
İlk 3S ile elde ettiklerimizin devamlılığının sağlanmasıdır. Gelinen
noktayı standartlaştırmalı ve geri dönüşe imkân vermemeliyiz.
🔍Shitsuke (Disiplin)
Doğru işlemlerin devamlılığının sağlanmasında kalıcı bir alışkanlık
yaratılmasıdır. Elde edilecek disiplin ile belirlenen prosedürlere uyumun
devamlılığını sağlamalıyız.
♛5S
TEKNİĞİ NASIL UYGULANIR?
5S tekniğini uygulamak için öncelikle çalışma ortamında detaylı bir
inceleme yapılması gereklidir. Bu inceleme sırasında tüm alet ve ekipmanlar ile
çalışma ve depolama alanları ortaya çıkarılır.
Her bir alet ve makine için çalışma alanındaki ihtiyaç derecesi belirlenip
hangi ihtiyaç derecesinde bulunan ekipmanların hangi alanlarda bulunacağı veya
depolanacağı belirlenebilir.
Bu sayede ekipmanlar ve alanlar arasında sürekli olarak sınıflandırma
yapılmak zorunda kalınmaz. Bu işlemler ayıklama ve düzen adımlarını
kapsar.
Çalışma ortamı düzenlendikten sonra ortamda bulunan makine ve ekipmanların
kirlilik oluşturma dereceleri belirlenir ve kirliliği ortadan kaldırma veya
düzenli temizlik yöntemleri kararlaştırılır. Bu işlem temizleme adımıdır.
Belirlenen tüm makine, ekipman ve alet ile bunların bulunması gereken alanlar,
ihtiyaç dereceleri, kirlilik oluşturma sınıfları gibi özellikler standartlaştırma adımıdır.
Belirlenen standartların hangi sıklıkla uygulanacağı, adımların hangi
aralıklarda kontrol edileceği ise disiplin adımıdır.
♛5S TEKNİĞİ NERELERDE UYGULANIR?
5s tekniği tüm işyeri ve çalışma ortamlarında uygulanabilir. Bunun yanında
evlerimizde de 5s yöntemi adımları uygulanabilir. Bu sayede evlerimizde
kullanmadığımız eşyaları ortadan kaldırabilir, yaşam alanlarını daha verimli
kullanabiliriz. Normal 2-3 kişilik bir ailede ayıklama ve düzen adımları
uygulanarak ortalama 2-3 koli kullanılmayan eşya bulmak mümkündür.
Çalışma ortamlarında ise depo düzeni, ofisler,
araçlar, raf düzenleri, malzeme depolama gibi konularda 5s yöntemi çok faydalı
bir yöntemdir. Bu sayede çalışanların sağlık ve güvenlik riskleri azaltmakla
beraber yapılan iş için ihtiyaç duyulan mekan ve kaynak ihtiyacı da azalır. Bu
da işletmelere, kaynaklarını yatırım, eğitim ve sağlık gibi farklı alanlarda kullanma
imkanı tanır.
♛5S KAZANIMLARI NELERDİR?
1- İsrafların Azaltılmasıdır
·
Proses içi ve ambarlardaki bekleyen stokları yok edin,
·
Gereksiz stoklama yerlerini (ambar, raf, dolap) yok edin,
·
Nakil ekipmanlarını beklemekten doğan israfları yok edin (transpalet,
forklift, v.s.),
·
Gereksiz yere tahsis edilmiş alan ve ekipmanlardan doğan israfı yok edin,
·
Aramak gibi faaliyetler için harcanan gereksiz hareket israfını yok edin,
·
Katma değer yaratmayan her türlü faaliyeti yok edin
2- İş Kazalarında Azalmadır
·
Tezgahınızı temiz şekilde koruduğunuzda, ortaya çıkacak mekanik arızaları
ve kazaları derhal farkına varabileceksiniz,
·
Her şeyin konacağı yerleri net bir şekilde tanımlayın ve koridorlar ile
dinlenme alanlarının darmadağın olmadığından emin olun,
·
Çalışanlara ve ekipmanlara zarar vermemesi için her şey yerine güvenli bir
şekilde yerleştirilmeli,
·
Yangın müdahale ekipmanları ve acil çıkışlar açık bir şekilde
işaretlenmeli.
3- Arızalarda Azalmadır
·
Çöp, kir ve toz tezgâh arızalarının temel sebeplerinden biridir ve ekipman
ömrünü azaltır,
·
Yonga, talaş, yağ sızıntısını yok edin ve iş sahasını pırıl pırıl hale
getirin ki tezgahın nasıl çalıştığı rahatça görülebilsin,
·
Ekipmanlarınızı günlük olarak koruyun ve kontrol edin, böylece arızaları
oluşmadan önleyebilin.
4- Fire ve Hatalarda Azalmadır
·
Üretim alanı darmadağınık iken hurdaların nedenlerini tespit edebilmek
zordur,
·
Her şeyi yerinden alıp işiniz bitince tekrar yerine koyun, böylece malzeme
ve alet seçimi hataları en aza indirilebilir,
·
Temiz ve iyi düzenlenmiş bir çalışma alanı işçilerin yaptıkları işi daha
bilinçli bir
şekilde yapmalarını sağlar,
·
Kalite kontrol ekipmanları ve ölçüm araçlarının düzenli bakımının ve
kalibrasyonunun yapılması sıfır hataya ulaşmanın ön şartlarından biridir.
5- Setup Sürelerinde Azalmadır
·
Kalıp ve aletlerin düzenli bir şekilde yerleştirilmesi, arama kayıplarını
yok eder,
·
Temiz tezgahlar ve temiz bir çalışma ortamı operasyonel verimliliği
artırır,
·
5S’in uygulanması ile çalışma sahası yeterince basit ve şeffaf olacağı için
her şeyin kolaylıkla anlaşılması sağlanır.
·
Tüm jiglerin tanımlanmış olması gerekir.
6- Gecikmelerde Azalmadır
·
Hurdalar yok edilince sevkiyatlar zamanında yapılabilir,
·
İyi çalışma koşullarına ve düzenli akan operasyonlara ihtiyacımız var,
·
Devamsızlık 5S uygulanan yerlerde düşer,
·
Operasyonel etkinlik israftan arındırılmış yerlerde daha yüksektir.
7- Şikayetlerde Azalmadır
·
Temiz ve düzenli bir işletmeden gelen ürünlerde hurda yoktur,
·
Temiz ve düzenli bir işletmeden gelen ürünlerin maliyeti daha düşüktür,
·
Temiz ve düzenli bir işletmeden gelen ürünlerin zamanında teslimatı
yapılır,
·
Temiz ve düzenli bir işletmeden gelen ürünler tehlikeli değildir.
8- Sıfır Kırmızı Etikettir
·
5S uygulanan yerlerde çalışanlar toplum içinde daha saygın ve güvenilir bir
yere sahiptirler,
·
Müşteriler kendilerini israf, yaralanma, arıza ve hurdalardan kurtaran bir
üreticiden alışveriş yapmaktan mutludurlar,
·
5S konusunda uzmanlaşmış şirketler büyüyen şirketlerdir.
♛ 5S SÜREKLİLİĞİ NASIL SAĞLANIR?
·
5S sadece proje ekibinin sorumluluğu değildir, herkes katılım
göstermelidir.
·
Karar verme aşamalarında işletme yönetiminin her seviyesi rol almalıdır.
·
5S etkinlikleri işletmenin sürdürdüğü iyileştirme proje çalışmalarının bir
parçası olarak yerine getirilmelidir
·
5S etkinlikleri gizli olarak veya fazla mesaide yapılmamalıdır tüm
etkinlikler için üst yönetimin izni alınmalıdır.
·
Tabela ve posterler asarak 5S’i tüm çalışanları anlatın.
·
Tüm yöneticilerin bir araya geldiği ve 5S ile ilgili konuların görüşüldüğü
aylık toplantılar düzenleyin.
·
Yöneticilerin 5S uygulamalarının sorumluluğunu astlarına devretmeleri
olabilecek en kötü şeydir.
·
Şirket yöneticisinin 5S etkinliklerinde ve toplantılarında kuvvetli bir
liderlik göstermeleri gerekir.
·
Neden her şeyin üstüne bu kırmızı etiketleri yapıştırıyoruz? Tüm bu
5S faaliyetleri iyileştirme çalışmalarına başlamadan önce gerekli mi? diyen
insanları merakta bırakmayın.
·
5S destekleme toplantıları düzenleyin ve katılımcıların sorularını
cevaplayın.
·
5S’i anlatırken 5S uygulamalarından örnekler gösterin veya başarılı
şirketlere ziyaretler düzenleyin.
·
Seiri, ayıklama uygulamasında Kırmızı Etiket kampanyası yapmayı ve doğru
etiket formatı ve prosedürleri kullanmayı unutmayın.
·
Seiton, düzenleme uygulamasında işaret panolarını kullanmayı unutmayın.
Panoların doğru format tanımlama ve yerde olduğuna emin olun.
·
İşleri yarım yapmayın. Bir kez 5S destekleme organizasyonu ve metotları belirlenince
işe başlayın ve yapıya sadık kalın.
·
Kırmızı Etiket kampanyası ve işaret panoları uygulamalarını tüm işletmede
geliştirirken herkesin katılımından emin olun.
·
Ayıklama ve düzenleme adımlarını yerleştirirken temellerini sağlam olması
için disiplin alışkanlığını geliştirin.
·
5S’i bitirdikten sonra durmayın sıfır hurda, maliyet azaltma ve diğer
iyileştirme çalışmaları ile devam edin.
♛DİSİPLİN OLMAZSA 5S’E NE OLUR?
·
5S uygulaması ne kadar sık olsa da 5S şartları hemen gerilemeye başlar.
·
Ayıklama uygulamasından hemen sonra, gereksiz malzemeler yığılmaya başlar.
·
Düzen uygulaması ne kadar iyi olursa olsun, aletler ait oldukları yere
dönmezler.
·
Ekipmanlar ne kadar kirlenirse kirlensin, temizlenmez.
·
İş güvenliği ihmal edilir ve iş kazaları başlar.
·
Malzemeler gelişi güzel sağa sola atılmıştır, yürüme yollarını kapatırlar.
·
Zeminde yağ birikintileri oluşur.
·
Kirli makinalar bozulur ve hatalı ürün üretmeye başlar.
·
Zemindeki kirlerin pres kalıplarına sıçraması nedeniyle kalıp hataları
görülür.
·
Depolama alanları düzensiz olduğu için işçiler yanlış parçaları alır ve
hatalı ürün üretir.
· Karanlık, kirli, düzensiz yerler insanların moralini düşürür.
Yorumlar
Yorum Gönder